Leksykon
Sp馧g這ski d德i璚zne i bezd德i璚zne PDF Drukuj Email
Halina Kara   

Spó貪這ski d德i璚zne i bezd德i璚zne maj w dialektach ludowych nieco inny ni w j瞛yku ogólnym zakres wyst瘼owania. Na zachodzie (cz窷 奸御ka, Wielkopolski, Kujaw i tereny pó軟ocne po Ostródzkie) zachowa豉 si d德i璚zno嗆 w, w’ po spó貪這skach bezd德i璚znych (tu zaznaczona pogrubieniem w): swój, chwa豉, 豉two, kwiat (tak jak w j瞛yku pras這wia雟kim i w j瞛ykach wschodnios這wia雟kich), co wynika這 z d逝窺zego utrzymania si dwuwargowej wymowy w na tych terenach. Podobne zjawisko zachowania d德i璚zno軼i – jako rezultat wp造wów bia這rusko-ukrai雟kich – wyst瘼uje w kresowych odmianach polszczyzny. W ró積ych dialektach, zw豉szcza w pozycji przed spó貪這skami sonornymi, utrzymuj si dawne przedrostki s: sr瘯owiny, smouwi, 郵aota, sj望, s這篡, oraz szcz徠kowo ot: otmieni, otla, otnowi. Stare s rzadko, a ot wyj徠kowo (na Warmii) spotyka si te w przyimku: s nam’i, nim, ot okna, ot brata (usuni皻e z j瞛yka ogólnego przed po. XVI wieku na rzecz nowszych form z, od). Ró積ice co do d德i璚zno軼i wyst瘼uj te w poszczególnych wyrazach, np. gwary pó軟ocnomazowieckie zachowa造 pierwotne bezd德i璚zne t w liczebniku siedem : 逮tem. Alternacje spó貪這sek d德i璚znych i bezd德i璚znych w obr瑿ie odmiany danego wyrazu typu: kret : kredy, plizga : plisk, piazdapiast obja郾ia si analogi do form typu: bród brody, gwiazdagwiazd (wymawianych z bezd德i璚znym -t, -st) itp. W znacznej cz窷ci gwar utrwali豉 si wymowa besu, besem (na podstawie M. lp. bez wymawianego z ubewzd德i璚znieniem jako bes). D德i璚zne h, odpowiednik bezd德i璚znego ch, wyst瘼uje na pograniczu wschodnim jako wynik wp造wów ukrai雟kich i bia這ruskich oraz na po逝dniowym 奸御ku jako rezultat wp造wów czeskich. Zob. Fonetyka mi璠zywyrazowa zró積icowana dialektalnie.

 
« poprzedni artyku   nast瘼ny artyku »